بررسی داوری در نظام حقوقی ایران و جایگاه آن در فقه اسلامی

بررسی داوری در نظام حقوقی ایران و جایگاه آن در فقه اسلامی

اقسام داوری
مقایسه داوری با مفاهیم مشابه
داوری در حقوق ایران
بررسی داوری در نظام حقوقی ایران
داوری در فقه اسلامی
مشروعیت قاضی تحكیم در فقه امامیه
مشروعیت قاضی تحكیم از نگاه اهل سنت

رفتن به سایت اصلی

دانلود پایان نامه رشته حقوق

بررسی داوری در نظام حقوقی ایران و جایگاه آن در فقه اسلامی

 

 

 

 

 

 

مقدمه

درخصوص مبنای داوری در حقوق باید گفت رویه قضایی، ماده 10 قانون مدنی و حاكمیت اراده را مبنای داوری می داند. آرای متعددی وجود دارد كه صراحتاً مبنای داوری را به این ماده بر می گرداند. لذا برخی معتقدند (کریمی و پرتو، 1391: ص23).  مبنای داوری به اراده قانون گذار بر می گردد. قانون است كه داوری را بخشی از نظام قضایی كشور می داند و برخی دعاوی را داوری پذیر و برخی را فاقد چنین قابلیتی اعلام می كند. به همین ترتیب، فلسفه پیش بینی داوری های اجباری را باید در اراده قانون گذار جستجو كرد. بنابراین با استناد به آیات صدر الاشاره و مباحث مطروحه در فقه امامیه و اجازه شارع مقدس به چنین توافقی برای ارجاع امر به داوری و قوانین موضوعه در این خصوص كه بر گرفته از حقوق اسلام است.

 

 از قبیل قانون اساسی، قانون آیین دادرسی مدنی و قانون داوری تجاری بین المللی و سایر اسناد بین المللی كه پیش بینی حل و فصل اختلافات را از طریق دادرسی به اشخاصی اعم از (حقیقی و حقوقی) داده است و به دلیل ایجاد انضباط اجتماعی، رعایت مصالح حاكمیتی و منافع فردی و جمعی اشخاص كه اجازه رجوع اشخاص به داوری را صادر نموده است می توان نتیجه گرفت مبنای داوری اجازه شارع مقدس و متعاقباً قانون مبتنی بر حقوق اسلام است. لذا می توان گفت اگر مبنای داوری، ‌توافق طرفین باشد آنگاه توجیه داوری های اجباری دشوار می گردد، ولی اگر اراده قانون گذار را مبنا قرار دهیم آنگاه توجیه داوری های اجباری و نیز داوری ناپذیر بودن برخی دعاوی میسر خواهد بود. 

 

مشروعیت قاضی تحكیم مورد پذیرش مشهور فقهاء قرار گرفته و دلایلی از كتاب، سنت و اجماع بر آن اقامه كرده اند و درباره آن ادعای اجماع و عدم خلاف شده است (محمدی گیلانی، 1362: ص63). عمده ترین دلیل را می توان روایات بر شمرد از جمله روایت ابی خدیجه كه مرحوم خویی نیز به آن استناد كرده اند . امام از تعبیر ((رضایت)) و ((جعل)) استفاده كرده اند نه ((مراجعه)) و این بدان معنا است كه اگر شما به كسی ((راضی)) شدید من هم آن را قبول دارم و شما نزد چنین كسی تحاكم كنید. 

 

 

پرسش این است كه صلاحیت قاضی تحكیم تا كجاست؟ آیا صرفاً در دعاوی حقوقی است یا در دعاوی كیفری نیز می توان آن را به كار گرفت؟ از سوی دیگر آیا قلمرو آن صرفاً در حق الناس یا حقوق خصوصی است و یا در حق الله یا حقوق عمومی نیز كاربرد دارد؟ (سلیمانی پور و محمد الهی، 1390: ص407). از دیدگاه فقهی اطلاق دلیل مشروعیت قاضی تحكیم اقتضاء می كند كه وی بتواند هم در دعاوی حقوقی و هم در دعاوی كیفری قضاوت كند. در این باره می توان به روایت ((ابی خدیجه)) از امام صادق (علیه السلام) اشاره كرد. 

 

مرحوم فاضل هندی در مورد بحث می فرماید: حكم قاضی تحكیم در همه احكام اعم از حقوق الناس و حقوق الله، ‌حتی در مجازات ها به علت عام بودن دلیل مشروعیت، نافذ و لازم است)) (فاضل هندی، 1416ه ق: ص32). به عقیده برخی دیگر قلمرو قضاوت قاضی تحكیم محدود به حقوق خصوصی یا حق الناس است و دامنه قضاوت وی حقوق عمومی یا حق الله را در بر نمی گیرد، زیرا قاضی تحكیم در فرض رضایت مشروعیت دارد و فلسفه تعیین آن در قانون ساده بودن و سرعت درامر رسیدگی است. از این رو نمی توان آن را به حقوق عمومی یا حق الله توسعه داد چون در چنین مواردی شاكی یا مدعی خصوصی وجود ندارد و حكومت مستقیماً وارد عمل شده و به مسأله رسیدگی می نماید لذا تراضی طرفین دعوی بی معناست و قاضی تحكیم مفهومی ندارد و بدین لحاظ مرحوم شهید ثانی می فرماید: ((قاضی تحكیم ویژه حق الناس است زیرا مشروعیت آن بر تراضی طرفین دعوی توقف دارد. بنابراین در حقوق الله نمی تواند قضاوت كند زیرا در این موارد شاكی خصوصی وجود ندارد.)) (نجفی، 1365: ص25).البته چون مشروعیت قاضی تحكیم بر اساس تراضی طرفین دعوی است لذا یكی از مسائل مورد بحث این است كه آیا علاوه بر تراضی قبل از حكم، نیازمند تراضی بعد از حكم نیز هستیم یا خیر؟ در میان فقهاء دو نظریه وجود دارد:

 

 اكثریت آنها عقیده دارند كه بعد از تراضی و صدور حكم، نیازی به قبول و رضایت به حكم نیست و رأی قاضی برای طرفین نافذ و لازم است. در این مورد مرحوم محقق حلی می فرماید: اگر طرفین دعوی شخصی را به عنوان قاضی پذیرفتند و نزد وی طرح دعوی كردند و قاضی حكم صادر كرد، حكم وی بر طرفین دعوی لازم است و رضایت آنها شرط نیست)). در میان فقهای شیعه مرحوم علامه در تحریر الاحكام با نفوذ حكم قاضی تحكیم بعد از قضاوت مخالفت كرده و آن را نپذیرفته است (علامه، 1374: ص18). به نظر می رسد نظر مشهور فقهاء صحیح باشد، زیرا اساس تشریع قضاوت برای رفع اختلاف و فصل خصومت است، اگر قرار باشد رضایت طرفین بعد از حكم لازم باشد، غالباً اختلاف مرتفع نمی شود زیرا در بیشتر موارد محكوم علیه حكم را نخواهد پذیرفت. لذا علی القاعده باید حكم نافذ و لازم باشد مگر در مواردی كه قاضی مرتكب خطا شده است. 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

1-1- مفهوم داوری و مقایسه آن با نهاد های مشابه و اقسام داوری 8

1-1-1- مفهوم داوری 8

1-1-1-1- تعریف لغوی داوری 8

1-1-1-2- تعریف اصطلاحی داوری 10

1-1-2- مبنای داوری 12

1-1-2-1- مبنای داوری در فقه اسلامی 13

1-1-2-2- مبنای داوری در حقوق 15

1-1-3- مقایسه داوری با مفاهیم مشابه 16

1-1-3-1- مقایسه داوری با رسیدگی قضایی 16

1-1-3-2- مقایسه داوری با میانجیگری 20

1-1-3-3- مقایسه داوری با كارشناسی 24

1-1-3-4- مقایسه داوری با مفهوم وكالت 27

1-1-4- اقسام داوری 28

1-1-4-1- داوری داخلی و داوری بین المللی 28

1-1-4-1-1- داوری داخلی 29

1-1-4-1-2- داوری بین المللی 31

1-1-4-1-3- تعریف داوری بین المللی 33

1-1-4-1-4- هدف از داوری تجاری بین المللی 33

1-1-4-1-5- سازمانهای مشهور داوری بین المللی 36

1-1-4-2- داوری موردی و داوری سازمانی 40

1-1-4-2-1- داوری موردی 41

1-1-4-2-2- داوری سازمانی 41

1-1-4-3- داوری اجباری و داوری اختیاری 43

1-1-4-3-1- داوری اجباری 43

1-1-4-3-2- داوری اختیاری 45

1-1-4-4- داوری تجاری و داوری غیر تجاری (مدنی) 45

1-1-4-4-1- داوری تجاری 45

1-1-4-4-2- داوری غیر تجاری (مدنی) 46

1-1-5- داوری در پیمان ها 47

1-1-5-1- تعریف پیمان 48

1-1-5-2- وضعیت ارجاع اختلافات ناشی از پیمان ها به داوری 49

 

1-2- داوری درفقه اسلامی 52

1-2-1- تعریف و ماهیت تحكیم 53

1-2-1-1- تعریف تحكیم 53

1-2-1-2- ماهیت تحكیم 53

1-2-2- مشروعیت قاضی تحكیم 56

1-2-2-1- مشروعیت قاضی تحكیم در فقه امامیه 56

1-2-2-1-1- دلیل مشروعیت قاضی تحكیم 56

1-2-2-1-2- قلمرو صلاحیت قاضی تحكیم 57

1-2-2-2- مشروعیت قاضی تحكیم از دیدگاه فقهای اهل سنت 58

1-2-3- اجرای احكام داوری در فقه 60

1-2-4- شرط اجتهاد در قاضی تحكیم 61

1-2-5- نتیجه 62

 

 

 

 

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق زنجیره تامین

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق زنجیره تامین مبانی نظری زنجیره تامین دانلود مبانی نظری زنجیره تامین دانلود پیشینه تحقیق زنجیره تامین پیشینه تحقیق زنجیره تامین ادبیات نظری زنجیره تامین فصل دوم پایان نامه زنجیره تامین مبانی نظری و پیشینه تحقیق…

  • دیدگاه های مربوط به سلامت روان و ایمان با تاکید بر آیات قرآن

    دیدگاه های مربوط به سلامت روان و ایمان با تاکید بر آیات قرآن کلمات کلیدی : تحقیق نظریه های سلامت روان دیدگاه های مربوط به سلامت روان مولفه های سلامت روان از دیدگاه های مختلف تعریف سلامت روان از دیدگاه…

  • پاورپوینت حسابداری مبتنی بر سطح عمومی قیمت ها

    پاورپوینت حسابداری مبتنی بر سطح عمومی قیمت ها پاورپوینت حسابداری مبتنی بر سطح عمومی قیمت ها حسابداری مبتنی بر سطح عمومی قیمت ها بهای جاری در مقابل بهای تاریخی تعدیل اقلام خاص با توجه به تغییر در سطح عمومی قیمتها…

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق سازگاری در روانشناسی 59 صفحه

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق سازگاری در روانشناسی 59 صفحه کلمات کلیدی : مبانی نظری سازگاری پیشینه تحقیق سازگاری فصل دوم پایان نامه سازگاری مبانی نظری سازگاری در روانشناسی پیشینه تحقیق سازگاری در روانشناسی پیشینه داخلی سازگاری در روانشناسی پیشینه…

  • کاربرد روش تحلیل سلسله مراتبی در انتخاب الگوی مناسب چیدمان اقلام در انبار (مطالعه موردی در انبار 016 شرکت ایران خودرو)

    کاربرد روش تحلیل سلسله مراتبی در انتخاب الگوی مناسب چیدمان اقلام در انبار (مطالعه موردی در انبار 016 شرکت ایران خودرو) دانلود مقاله چیدمان انبار دانلود مقاله آدرس دهی اقلام در انبار مدل فرایند تحلیل سلسله مراتبی کاربرد روش تحلیل…

  • پرسشنامه آموزشهای حرفه ای مستمر و تاثیر آن بر رفتار و نحوه عمل حسابداران رسمی

    پرسشنامه آموزشهای حرفه ای مستمر و تاثیر آن بر رفتار و نحوه عمل حسابداران رسمی پرسشنامه آموزشهای حرفه ای مستمر پرسشنامه تاثیر آموزشهای حرفه ای مستمر بر رفتار حسابداران رسمی پرسشنامه تاثیر آموزشهای حرفه ای مستمر بر نحوه عمل حسابداران…

  • بررسی وضعیت مدیریت دانش با توجه به استفاده از شبکه های اجتماعی در سازمان آموزش و پرورش ناحیه 6 مشهد

    بررسی وضعیت مدیریت دانش با توجه به استفاده از شبکه های اجتماعی در سازمان آموزش و پرورش ناحیه 6 مشهد مدیریت دانش فناوری اطلاعات مدیریت کسب و کار رفتن به سایت اصلی شامل مطالبی با عناوین ..... مدیریت دانش چیست…

  • پرسشنامه تاثیر استقرار مدیریت دانش در صنعت فرش ایران

    پرسشنامه تاثیر استقرار مدیریت دانش در صنعت فرش ایران پرسشنامه مدیریت دانش پرسشنامه پیاده سازی مدیریت دانش پرسشنامه پیاده سازی سیستم مدیریت دانش پرسشنامه پیاده سازی مدیریت دانش در صنعت فرش پرسشنامه پیاده سازی مدیریت دانش در سازمان پرسشنامه نقش…

  • بخش اول- صورت گردش وجوه نقد بخش دوم- مدیریت گردش وجوه نقد

    بخش اول- صورت گردش وجوه نقد بخش دوم- مدیریت گردش وجوه نقد گردش وجوه نقد صورت گردش وجوه مدیریت گردش وجوه نقد صورت و مدیریت گردش وجوه نقد دانلود مقالات رشته حسابداری دانلود مقالات حسابداری رفتن به سایت اصلی دانلود…

  • پروپوزال ارزیابی مقایسه ای حجاب زنان در فقه شیعه و اهل کتاب

    پروپوزال ارزیابی مقایسه ای حجاب زنان در فقه شیعه و اهل کتاب حجاب در فقه امامیه حجاب در ادیان اهل کتاب احکام حجاب در فقه امامیه احکام حجاب در ادیان اهل کتاب مبانی فقهی حجاب از منظر فقه امامیه شباهتها…

  • تاریخچه پرچم ایران

    تاریخچه پرچم ایران دانلود مقالات تاریخ تاریخچه پرچم ایران دانلود مقالات رشته تاریخ خرید مقالات تاریخ سیستم همکاری در فروش فایل مفهوم پرچم ایران معنای رنگ‌های پرچم فروش مقالات رشته تاریخ رفتن به سایت اصلی دانلود مقاله رشته تاریخ تاریخچه…

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق راههای مقابله با استرس

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق راههای مقابله با استرس مبانی نظری راههای مقابله با استرس ادبیات نظری راههای مقابله با استرس چارچوب نظری راههای مقابله با استرس فصل دوم پایان نامه راههای مقابله با استرس دانلود مبانی نظری راههای مقابله…

  • پاورپوینت کارکردهای رفتار سازمانی

    پاورپوینت کارکردهای رفتار سازمانی کلمات کلیدی : پاورپوینت کارکردهای رفتار سازمانی کارکردهای رفتار سازمانی تحقیق کارکردهای رفتار سازمانی مقاله کارکردهای رفتار سازمانی بررسی کارکردهای رفتار سازمانی رضایت شغلی تعهد سازمانی عجین شدن با شغل رفتار شهروندی سازمانی هویت سازمانی عملکرد…

  • مبانی نظری بررسی عوامل موثر بر وصول مطالبات در بانک صادرات و ارائه راهکارهایی برای بهبود وصول آنها

    مبانی نظری بررسی عوامل موثر بر وصول مطالبات در بانک صادرات و ارائه راهکارهایی برای بهبود وصول آنها مطالبات بانکی چیست راهکارهای وصول مطالبات عوامل موثر در وصول موفق مطالبات بانکی وصول مطالبات چیست وصول مطالبات بانک صادرات راهکارهایی برای…

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه مبانی نظری ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه دانلود مبانی نظری ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه دانلود پیشینه تحقیق ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه پیشینه تحقیق ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه ادبیات نظری ارزیابی عملکرد کارکنان…

  • مبانی نظری تحلیل فقهی و حقوقی فسخ نکاح با موضوعیت بیماریهای جدید و لاعلاج

    مبانی نظری تحلیل فقهی و حقوقی فسخ نکاح با موضوعیت بیماریهای جدید و لاعلاج کلمات کلیدی : عیوب فسخ نکاح فسخ نکاح در فقه مبانی نظری فسخ نکاح فسخ نکاح در فقه امامیه فسخ نکاح در فقه اهل سنت فسخ…

  • خرید دین در نظام بانکداری اسلامی

    خرید دین در نظام بانکداری اسلامی ماهیت خرید دین خرید دین در فقه امامیه وضعیت حقوقی خرید دین کاربرد خرید دین در معاملات بانکی خرید دین در بانکداری اسلامی رفتن به سایت اصلی خرید دین که امروزه یکی از منابع…

  • چارچوب نظری و پیشینه پژوهش تعهد زناشویی

    چارچوب نظری و پیشینه پژوهش تعهد زناشویی مبانی نظری تعهد زناشویی دانلود مبانی نظری تعهد زناشویی پیشینه تحقیق تعهد زناشویی ادبیات نظری تعهد زناشویی فصل دوم پایان نامه تعهد زناشویی مبانی نظری و پیشینه تحقیق تعهد زناشویی ادبیات و مبانی…

  • دیدگاه های جدید و قدیم عوامل موثر بر امنیت شغلی و بررسی نظریه های آن

    دیدگاه های جدید و قدیم عوامل موثر بر امنیت شغلی و بررسی نظریه های آن کلمات کلیدی : دیدگاه های جدید و قدیم عوامل موثر بر امنیت شغلی رفتن به سایت اصلی دیدگاه های جدید و قدیم عوامل موثر بر…

  • مبانی نظری شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر در موفقیت سیستم برنامه ریزی منابع سازمان

    مبانی نظری شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر در موفقیت سیستم برنامه ریزی منابع سازمان مبانی نظری erp مبانی نظری پیاده سازی erp در بانک مراحل پیاده سازی erp پیاده سازی erp در سازمان پیاده سازی برنامه ریزی منابع سازمانی…

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق ترک شغل

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق ترک شغل مبانی نظری ترک شغل ادبیات نظری ترک شغل چارچوب نظری ترک شغل فصل دوم پایان نامه ترک شغل دانلود مبانی نظری ترک شغل پیشینه ترک شغل پیشینه تحقیق ترک شغل پیشینه داخلی ترک…

  • پاورپوینت فصل اول کتاب تئوری حسابداری(1) ولک و همکاران ترجمه کرمی و تاجیک با موضوع مقدمه ای بر تئوری حسابداری

    پاورپوینت فصل اول کتاب تئوری حسابداری(1) ولک و همکاران ترجمه کرمی و تاجیک با موضوع مقدمه ای بر تئوری حسابداری کلمات کلیدی : دانلود رایگان پاورپوینت فصل اول کتاب تئوری حسابداری یک تألیف ولک و همکاران ترجمه کرمی و تاجیک…

  • معرفی کامل نیروگاه گازی ری

    معرفی کامل نیروگاه گازی ری تولید برق نیروگاه گازی نیروگاه گازی ری دانلود پایان نامه مهندسی برق دانلود پایان نامه برق معرفی کامل نیروگاه گازی ری دانلود پروژه نیروگاه گازی دانلود پروژه نیروگاه گازی ری رفتن به سایت اصلی دانلود…

  • پرسشنامه معنویت در محیط کار

    پرسشنامه معنویت در محیط کار پرسشنامه معنویت در محیط کار دانلود پرسشنامه معنویت در محیط کار پرسشنامه معنویت در محیط کار» میلیمن و همکاران پرسشنامه معنویت سازمانی میلیمن دانلود پرسشنامه معنویت سازمانی دانلود پرسشنامه معنویت سازمانی میلیمن رفتن به سایت…

  • فصل دوم پایان نامه مدیریت دانش

    فصل دوم پایان نامه مدیریت دانش کلمات کلیدی : پیشینه مدیریت دانش تاریخچه مدیریت دانش مبانی نظری مدیریت دانش ادبیات نظری مدیریت دانش چارچوب نظری مدیریت دانش پیشینه پژوهش مدیریت دانش پیشینه تحقیق مدیریت دانش مبانی نظری و پیشینه مدیریت…